Engelli Hakları

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) belirlemelerine göre bugün dünyada 1 milyardan fazla insan; başka bir ifadeyle dünya nüfusunun yaklaşık %15’i engelleriyle yaşama katılma mücadelesi vermektedir.

Farklı koşullarda yaşıyor olmalarına karşın hepsinin paylaştığı ortak bazı şeyler vardır: Dışlanma ve ayrımcılık. Genel olarak baktığımızda bu sorun sadece engelli bireyleri ve onların ailelerini etkilemekle kalmayan, bütün toplumları içine alan ve toplumların ekonomik, sosyal gelişimini doğrudan etkileyen bir olgudur.

Engelli kişi öncelikle bakıma muhtaç, acınacak durumda olan ve normal olmayan bir birey olarak tanımlanmakta, toplumun diğer üyelerinin kullandıkları haklardan ayrı tutulmaktadır. Sonuçta engelli bireyin topluma katılımı engellenmekte ve hakları kısıtlanmaktadır. Engelliliğe neden olan koşulların ortadan kaldırılması, toplumsal bilincin arttırılması ve engelli bireylerin sosyal, ekonomik ve siyasal arenaya tümüyle dahil olduğu bir toplum yaratmak için gerekli fırsatların sağlanması son derece önemlidir.

Engelli (Tanım)

Doğuştan veya sonradan; bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım veya rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi,

İşitme Yetersizliği

İşitme duyarlılığının kısmen veya tamamen kaybından dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanma ve iletişimde yaşadığı güçlükler nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında farklılık gösteren, buna bağlı olarak kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde eksiklikleri ya da sınırlılıkları olan, bu özellikleri 18 yaşından önceki gelişim dönemlerinde ortaya çıkan ve özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine ihtiyaç duyan bireyi,

Hafif Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde hafif düzeydeki yetersizliği nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine sınırlı düzeyde ihtiyaç duyan bireyi,

Görme Yetersizliği

Görme gücünün kısmen ya da tamamen kaybından dolayı özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Orta Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerindeki sınırlılık nedeniyle temel akademik, günlük yaşam ve iş becerilerinin kazanılmasında özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerindeki eksiklikleri nedeniyle öz bakım becerilerinin öğretimi de dahil olmak üzere yaşam boyu süren, yaşamın her alanında tutarlı ve yoğun özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Çok Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizlik

Bireyin zihinsel yetersizliği yanında başka yetersizlikleri bulunması nedeniyle öz bakım, günlük yaşam ve temel akademik becerileri kazanamaması nedeniyle yaşam boyu bakım ve gözetime ihtiyacı olan bireyi,

Otizm Spektrum Bozukluğu (Otistik)

Sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Ortopedik Yetersizlik

Hastalıklar, kazalar ve genetik problemlere bağlı olarak kas, iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi sonucunda meydana gelen hareket ile ilgili yetersizlikler nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Serebral Palsi (Cerebral Palsi)

Doğum öncesi, doğum sırası veya doğum sonrasında meydana gelen beyin hasarının neden olduğu kas ve sinir sistemi bozukluklarına bağlı motor becerilerde yetersizliğinden dolayı özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Özel Öğrenme Güçlüğü

Dili yazılı ya da sözlü anlamak ve kullanabilmek için gerekli olan bilgi alma süreçlerinin birinde veya birkaçında ortaya çıkan ve dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma ya da matematiksel işlemleri yapma güçlüğü nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Özel Yetenekli (Üstün Yetenekli)

Zeka, yaratıcılık, sanat, spor, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda akranlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren bireyi,

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtilerini en az iki ortamda ve altı ay süreyle gösteren, bu özellikleri erken gelişim döneminde ortaya çıkan, özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Duygusal ve Davranışsal Bozukluk

Yaşına uygun olmayan sosyal ve kültürel normlardan farklı duygusal tepki ve davranışlar göstermesi nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,

Dil ve Konuşma Bozukluğu

Dili kullanma, konuşmayı edinme ve iletişimdeki güçlük nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi tanımlar.

Sağlık Kurulu Raporu

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’a göre; engellilerle ilgili derecelendirmeler, sınıflandırmalar ve tanılamalar uluslararası engellilik sınıflandırması (ICF) temel alınarak hazırlanan mevzuata göre yapılır.

Günümüzde çocuk bireyler için ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu), yetişkin bireyler için ise Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu düzenlenmektedir.

Engellilere sağlanan hak ve hizmetlerden faydalanmak için yetkili hastanelerden sağlık kurulu raporu alınması gerekmektedir. Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engelli oranının %40 ve üzeri (ÇÖZGER için en az "Özel Gereksinimi Vardır" düzeyi) olması durumunda ülkemizde engellilere yönelik hak ve hizmetlerden yararlanılabilmektedir. (Özel eğitim hizmetlerinde ise RAM değerlendirmeleri ve rapor oranları doğrultusunda destek sağlanmaktadır.)

Sağlık Kurulu Raporu %40 ve üzeri olması durumunda:

Engelli Kimlik Kartı almak
Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Hizmetlerinden yararlanmak
Engelli istihdamı (EKPSS ve kotalar) ile ilgili hizmetlerden yararlanmak
Evde bakım desteği/aylığı ve engelli aylığından yararlanmak (gelir kriterine bağlı olarak)
Sürücü belgesi ve özel tertibatlı araç muafiyetlerinden yararlanmak
Gümrük, gelir, emlak, motorlu taşıtlar (MTV) ve özel tüketim vergisi (ÖTV) muafiyetlerinden yararlanmak
Yerel yönetimlerin engellilere sağladığı indirim, hak ve kolaylıklardan yararlanmak vb. haklardan faydalanılmaktadır.

Engelli Sağlık Kurulu Raporu düzenlenebilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarınca resmi yazı ile sevk edilmek ya da raporu verecek olan yetkili hastanenin baştabipliğine (MHRS e-Devlet üzerinden veya doğrudan) müracaat etmek gerekmektedir. Yetkili sağlık kuruluşlarının listesine Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı resmi web sitelerinden ulaşılabilir.

Engelli Sağlık Kurulu Raporu Almak İçin Gerekli Olan Belgeler:

T.C. Kimlik Numaralı Nüfus Cüzdanı / Kimlik Kartı
Başvuru Dilekçesi (Hastanede doldurulur)
Biyometrik Fotoğraf (Sistemde tanımlı olmayan durumlar için)
Varsa mevcut tıbbi belge, epikriz ve raporlar

Bir Not: Sürekli (süresiz) olarak düzenlenen raporlarda oran tespiti yapılmışsa ve mevzuat değişikliği ya da tıbbi durum değişikliği yoksa yeniden rapor alınması gerekmez. Sosyal destek ve yardım hizmetlerinin sürdürülebilmesi için geçerli olan sürekli raporlar geçerliliğini korur. Ancak, süreli verilen raporların süresi bittiğinde veya hastaneye yeniden sevk işlemi durumunda engellilik oranları güncel yönetmelik hükümlerine göre yeniden belirlenir.

Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz:

Engelli birey, velisi/vasisi veya raporu talep eden kurum tarafından rapora itiraz edilebilir. İlgililer itiraz dilekçesi ile birlikte bulunduğu ilin İl Sağlık Müdürlüğü’ne başvurur. İl Sağlık Müdürlüğünce kişi en yakın farklı bir yetkili hastaneye sevk edilir. İlk rapor ile ikinci rapor kararı aynı yönde ise rapor kesinleşir.

Rapor kararlarının farklı olması durumunda İl Sağlık Müdürlüğü kanalıyla kişi, bölgedeki Hakem Hastaneye sevk edilir. Hakem hastanenin sağlık kurulunca verilen kararı kesindir.

Engelli Kimlik Kartı

Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporu esas alınarak engelli bireylere indirim, muafiyet ve bazı haklar tanınmaktadır. Bu hizmetlerden yararlanılmasında Engelli Kimlik Kartı büyük kolaylık sağlar.

Engelli Kimlik Kartı başvuruları e-Devlet kapısı üzerinden yapılabilmekte ya da Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri / Sosyal Hizmet Merkezleri tarafından düzenlenmektedir.

Engelli Kimlik Kartı Almak İçin İstenen Belgeler:

Yetkili hastaneden alınmış geçerli Sağlık Kurulu Raporu (e-Rapor sisteminde yer alıyorsa belge fiziki olarak istenmeyebilir)
T.C. Kimlik Kartı
Biyometrik Fotoğraf

Engelli Kimlik Kartının Sağladığı Yararlar:

Değişik kurum ve kuruluşlardan istenen rapor ibrazı süreçlerini kolaylaştırır.
Gelir Vergisi indiriminden faydalanabilir (çalışan engelliler veya bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunanlar).
TCDD Taşımacılık (trenler) seyahatlerinde ücretsiz seyahat hakkından yararlanabilir.
Şehirler arası otobüs seyahatlerinde yetkili firmalardan tarife üzerinden %30 indirim alabilir.
Türk Hava Yolları ve diğer hava yolu şirketlerinde iç ve dış hatlarda indirimli seyahat imkanlarından yararlanabilir.
Ağır engelli ibaresi bulunan rapor sahiplerinin refakatçileri ile birlikte toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanma hakkı bulunur.
Şehir içi toplu taşımada belediye kararları doğrultusunda ücretsiz veya indirimli seyahat kartı alabilir.
Müze, ören yerleri, devlet tiyatroları ve bazı özel kültür-sanat faaliyetlerinden ücretsiz/indirimli yararlanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının EKPSS ve engelli kotaları çerçevesindeki istihdam imkanlarında durumunu tesciller.
GSM operatörlerinin (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom) engelli tarifelerindeki indirimlerden yararlanabilir.
Belediye hizmetlerinde (Su faturaları vb.) yerel yönetim kararlarına göre %50 ve üzeri indirim imkanlarından faydalanabilir.

Soru - Cevap: Engelli Kimlik Kartı

1. Engelli Oranında Değişiklik, Soyadı Değişikliği, Kimliğin Kaybolması Veya Deforme Olması Durumunda Nereye Müracaat Edilir? Engelli kimlik kartları; içerdiği bilgilerin değişmesi, kaybedilmesi, çalınması veya kullanılamaz hale gelmesi durumunda e-Devlet üzerinden veya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri / Sosyal Hizmet Merkezleri tarafından yeniden düzenlenir.

2. Engelli Kimlik Kartı Sağlık Kurulu Raporu Yerine Geçer mi? Engelli kimlik kartı sağlık kurulu raporu yerine geçmez. Ancak birçok hak ve indirimde (toplu taşıma, müze vb.) rapor ibrazı yerine geçerek kullanım kolaylığı sağlar. Kimlik kartı almak engelli kişinin isteğine bağlıdır.

3. Yurtdışında Yaşayan Türk Vatandaşı, Yaşadığı Ülke Makamlarınca Düzenlenen Rapor ile Engelli Kimlik Kartı Alabilir Mi? Yabancı ülkede yaşayan Türk vatandaşlarımızın yaşadığı ülke makamlarınca verilmiş olan raporlar doğrudan geçerli değildir. Türkiye’deki yetkili hastanelere müracaat edilerek Sağlık Bakanlığı onaylı Engelli Sağlık Kurulu Raporu alınması gerekmektedir.

4. Belediyelerin Şehir İçi Ulaşımda Engelli Bireylere Sağladığı Ücretsiz/İndirimli Seyahat Hakkı Nasıl Uygulanmaktadır? 4736 sayılı Kanun gereğince şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden (belediye otobüsleri, metro, deniz ulaşımı vb.) engelli bireyler ücretsiz yararlanır. Yerel belediyenin seyahat kartı merkezine müracaat edilerek kişiselleştirilmiş Ücretsiz Engelli Seyahat Kartı çıkartılması gerekmektedir.

5. Şehirlerarası Yolcu Otobüslerinde Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır? Karayolu Taşıma Yönetmeliği gereği; %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen kişiler için şehirlerarası otobüs bilet ücreti, yetkili firmanın yalın tarifesi üzerinden %30 indirimli olarak düzenlenir.

6. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) Tarafından Engellilere İndirim/Ücretsiz Seyahat Nasıl Uygulanmaktadır? %40 ve üzeri engelli olan vatandaşlarımız TCDD hatlarında (Yüksek Hızlı Tren, Ana Hat ve Bölgesel Trenler) ücretsiz seyahat ederler. Raporunda "Ağır Engelli" veya "Tam Bağımlı" ibaresi bulunan kişilerin bir refakatçisi de ücretsiz seyahat hakkından yararlanır.

7. Şehir İçi Deniz Ulaşımı ve Şehir Hatlarında Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır? Şehir içi deniz hatlarında (İstanbul Şehir Hatları, İDO, İZDENİZ vb.) ücretsiz/indirimli seyahat kartı veya Engelli Kimlik Kartı ibrazı ile ücretsiz veya indirimli geçiş sağlanır. Ağır engelli kişilerin kartında refakatçi hakkı varsa, yanındaki refakatçisi de aynı haklardan ücretsiz yararlanır.

8. Müze Ve Ören Yeri Girişlerinde Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır? Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı müze ve ören yerlerine engelli bireyler ile bir refakatçisi kimlik belgesini ibraz etmek suretiyle ücretsiz giriş yapar.

9. Milli Parklar ve Tabiat Parklarına Girişte Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır? Milli parklar, tabiat koruma alanları ve tabiat parklarına girişte engelli bireylerden ve araçlarından giriş ücreti alınmamaktadır.

Vergi Avantajları

Gelir Vergisi İndiriminden:

Ücretli çalışan engelli bireyler
Bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan ücretli çalışanlar
Engelli serbest meslek mensupları
Bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan serbest meslek mensupları
Basit usulde vergilendirilen engelli esnaf ve sanatkarlar yararlanmaktadır.

Gerekli Belgeler:

Başvuru Formu / Dilekçe
Çalıştığı iş yerinden alınan hizmet belgesi
Nüfus Cüzdanı / Kimlik Kartı fotokopisi
Yetkili Sağlık Kurulu Raporu (veya e-Rapor)

Başvuru Yerleri: Gelir vergisi indirimi başvuruları İnteraktif Vergi Dairesi (ivd.gib.gov.tr) üzerinden veya illerde Defterdarlık / Gelir İdaresi Başkanlığı Mülki Adaylıklarına, ilçelerde ise Vergi Dairesi Müdürlüklerine veya Malmüdürlüklerine yapılır.

Emlak Vergisi Muafiyeti:

Emlak Vergisi Kanunu uyarınca, Türkiye sınırları içinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene (konuta) sahip olan engelliler sıfır oranlı emlak vergisinden (emlak vergisi muafiyeti) yararlanırlar. Tek meskene hisse ile sahip olunması halinde de hisseye düşen kısım için muafiyet uygulanır.

Gerekli Belgeler:

Engelli Sağlık Kurulu Raporu fotokopisi
Engellilere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu (Belediyeden temin edilir)

Başvuru Yerleri: Meskene ait vergi muafiyetinden yararlanmak için taşınmazın bağlı bulunduğu İlçe Belediye Başkanlığı’na müracaat edilmelidir.

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) İstisnası:

Sürücü belgesinde özel tertibat kodu bulunan ortopedik engelli bireyler ile engelli oranı %90 ve üzeri (ÇÖZGER kapsamında "Özel Koşul Gereksinimi Vardır" veya "Tam Bağımlı") olan bireyler adına İlk İktisap kılavuzuna ve Cumhurbaşkanlığınca her yıl belirlenen ÖTV muafiyetli araç üst limit tutarına uygun araç alımlarında ÖTV ve MTV muafiyeti uygulanır.

Ehliyet Türü: Eski "H Sınıfı" ehliyetler tamamen yürürlükten kalkmıştır. Araç adaptasyon kodlarının yer aldığı A, A1, A2 veya B sınıfı engelli sürücü belgesi gereklidir.
Kullanım Şartları: %90 ve üzeri engelli adına alınan araçlar, engelli bireyin kanuni mümessili, eşi, birinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları veya sözleşmeli sürücü tarafından kullanılabilir.
Süre: ÖTV muafiyetiyle alınan araçlar 5 yıl geçmedikçe satılamaz veya ikinci kez istisnadan yararlanılarak yeni araç alınamaz. (Kaza, yangın, sel vb. nedenlerle hurdaya ayrılması durumunda 5 yıl dolmadan yeniden yararlanılabilir.)

Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnası:

Sadece engelli bireylerin eğitimleri, meslekleri ve günlük yaşamlarında kullanmaları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç ile özel bilgisayar programları KDV’den istisna tutulmuştur. (Binek otomobil alımları KDV istisnası kapsamında değildir).

Gümrük Vergisi İstisnası:

Engellilerin eğitimi, çalışması veya fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak özel suretle imal edilmiş olup, engellilerin kendi kullanımları için getirdikleri özel tertibatlı araç ve gereçler ile kamu yararına çalışan dernekler/kurumlarca ithal edilen Kararnamedeki eşyalar gümrük vergisinden muaftır. Gümrük vergisi muafiyetiyle ithal edilen araçlar 5 yıl geçmeden devredilemez veya satılamaz.

Soru - Cevap: Vergi Avantajları ve Araç Alımı

1. Engellinin Sahip Olduğu Konutta Vergi Muafiyeti Var mıdır? Evet. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca 200 metrekareyi geçmeyen tek konut sahibi olan engelliler emlak vergisinden muaftır.

2. Engelliler Tarafından Gümrük Vergisinden Muafen İthal Edilecek Diğer Eşyalar Nelerdir? Görmeyenler için Braille daktiloları, kabartma kitaplar, konuşan cihazlar, ortopedik cihazlar (tekerlekli sandalyeler, protezler), işitme cihazları ve engellilerin kullanımına özel üretilmiş teknik teçhizatlar gümrük vergisinden muaf olarak ithal edilebilir.

3. ÖTV Muafiyetinden Yararlanarak Araç Nasıl Alınır? Sağlık kuruluşundan alınan engelli raporunda engellik oranı %90 ve üzeri olanlar veya raporda "Özel tertibatlı araç kullanması gereklidir" ibaresi/kodları bulunan ortopedik engelliler, yetkili araç bayileri aracılığıyla Vergi Dairesi onay süreçlerini tamamlayarak Cumhurbaşkanlığınca ilan edilen yıllık ÖTV muafiyet limitleri dahilinde araç satın alabilirler.

4. Sol Alt Ekstremite Sakatlığı Bulunanlar ÖTV’den Yararlanır mı? Evet. Sağlık raporuna ve sürücü belgesi kodlarına göre sadece sol alt ekstremitede (sol bacak/ayak) engeli bulunan kişilerin manuel araç yerine otomatik vitesli araç kullanması yeterli kabul edilmekte ve ekstra özel aparata gerek duyulmaksızın ÖTV muafiyetinden yararlanmaları mümkün olmaktadır.

5. Taşıtlarda Katma Değer Vergisi (KDV) Muafiyeti Var mıdır? Hayır. Mevcut KDV Kanununa göre binek otomobil satın alımlarında KDV muafiyeti bulunmamaktadır. KDV muafiyeti yalnızca özel eğitim ve hareket araç-gereçleri için geçerlidir.

6. H Sınıfı Sürücü Belgesi Yerine Hangi Sürücü Belgesi Geçerlidir ve Nasıl Alınır? H sınıfı ehliyetler kaldırılmıştır. Engelli bireyler artık yetkili sağlık kurulundan "Engelli Sürücü Adayı" raporu aldıktan sonra İl Sağlık Müdürlüğü Kod Komisyonuna girerek sürücü belgesi kısıtlama kodlarını (özel tertibat, otomatik vites vb.) belirletirler. Bu kodlar doğrultusunda A veya B sınıfı engelli sürücü belgesi düzenlenir.

7. Engellilere Ait Taşıtların Trafik ve Tescil İşlemleri Nasıl Yapılmaktadır? ÖTV muafiyetiyle veya özel tertibatla tescil edilen araçların ruhsatlarına (tescil belgelerine) kullanım şartları ve devir kısıtlamalarına dair şerhler işlenir.

Ortopedik Engellinin Bizzat Kullandığı Araçlar: Ruhsata "Araç sahibi tarafından özel tertibatı ile kullanılması zorunlu olup 5 yıl geçmedikçe ÖTV ödenmeden devredilemez/satılamaz" şerhi konulur.
%90 ve Üzeri Engelli Adına Alınan Araçlar: Ruhsata "Araç sahibi engelli bireyin kanuni mümessili, birinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları veya noterce onaylı sözleşmeli sürücü tarafından kullanılması zorunlu olup 5 yıl geçmedikçe ÖTV'siz devredilemez" şerhi işlenir.

Kurallara ve tescil şerhlerine aykırı şekilde üçüncü kişilerce kullanıldığı tespit edilen araçlar hakkında cezai ve mali işlem uygulanmaktadır.

Engelli Hakları